8 grudnia 2009 miałem przyjemność uczestniczyć w "wieczorze rebreatherowym" zorganizowanym w Centrum nurkowym Scuba Training przez dwóch Instruktor Trenerów ITDA - Jacka Lubowieckiego i Marcina Krysińskiego. Była to bardzo obszerna prezentacja różnych typów rebreatherów wraz z wyjaśnieniem podstaw ich działania, dodatkowo wpleciona w historię ich powstawania .

Całą prezentacja poprowadzona była przystępnym językiem z dużą dozą humoru. Wszystko poparte wieloma przykładami z praktyki nurkowej obu IT. Dodatkowo, na sali naliczyłem aż 13 różnych rebreatherów więc przykładom praktycznym nie było końca.

Oto wyrywkowy skrót całego spotkania

1604 rok - mało kto wie, ze tlen jako pierwszy uzyskiwał Polak, Michał Sędziwój z rozkładu saletry potasowej.

1774 rok - to już bardziej znana data uzyskania tlenu z tlenku rtęci przez Joseph'a Priestley'a. Ten sam naukowiec podczas swoich eksperymentów wynalzł wodę sodową.

1842 rok - Francuz Sandal buduje pierwsze urządzenie z regeneracją czynnika oddechowego

1876 rok - Henry Fleus w Anglii buduje pierwsze działające urzadzenie z regeneracją czynnika oddechowego. Jako absorbent służył sznur nasączony pochłaniaczem CO2, który podobno starczał na 3 godziny. Po testach w beczce z wodą, Fleus wykonał pierwsze nurkowanie w wodzie otwartej

1880 rok - Alex Lambert nurkuje na aparacie Fleusa w rzece Serven aby dokonać napraw w zalanej części budowy. Jest to pierwsze znane i opisane komercyjne nurkowanie rebreatherowe.

1910 rok - po zatonieciu okrętu podwodnego Pluvoise i śmieci całej jego załogi Herman Seltzner wraz z firmą Drager dostaje zlecenie na zbudowanie aparatu uceczkowego dla marynarzy. W wyniku jego prac powstaje urządzenie tlenowe o nazwie Tauchretter.

1915 rok - Robert Davis tworzy aparat tlenowy, który konstrukcja jest pierwowzorem obecnie używanych rebreatherów tlenowych.

Tu nadszedł czas na wyjasnienie zasady działania rebreathera tlenowego oraz prezentację tego typu konstrukcji. Marcin zaczął od omówienia tlenowego DM2 z 1914 roku a skonczył na współczesnym Lar VII Dragera.

1912 rok - powstaje pierwszy rebreather nitroxowy zintegrowany z hełmem nurkowym - jest to DM 40 Dragera przeznaczony do nurkowań głebokich. W roku 1914 wykonuje się testowe nurkowania na nim na głębokosć 80 metrów z czasem dennym 40 minut.

Okres I i II wojny światowej przyspiesza rozwój techniki rebreatherowej dla zastosowań militarnych.

1969 rok - w USa powstaje pierwszy elektronicznie sterowany CCR - Electrolung

1969 - 1998 - Drager produkuję seri rebreatherów FGT o stałym wydatku czynnika oddechowego

W tym miejscu Marcin omówił zasadę działania aktywnego SCR'a

1949 rok - rozpoczyna się rozwój cywilnych zastosowań rebreatherów. W latach 1949 - 1956 trwa eksploracja jaskini Wooke Hole w Angli własnie przy użyciu rebreatherów. Początkowo sa to rebreathery tlenowe później SCR'y.

Lata 60 i 70 przynoszą rozwój komercyjnych zastosowań rebreatherów w pracach podwodnych i nurkowaniach saturowanych. Powstaje między innymi CCBS - rebreather ucieczkowy pozwalający na ewakuację nurka z głebokości nawet 600 metrów do dzwonu nurkowego.

1970 - Wraca do łask elektronicznie sterowany CCR, jeszcze co prawda nie przez komputer. Powstaje Biomarine CCR 1000 potem rozwijany jako MK15 - MK15.5 aż wreszcie MK16 używany do dziś w armii USA

Znów nadszedł czas na omówienie zasad działania kolejnego typu rebreatcherów - ECCR

Po drugiej stronie (czyli naszej) żelaznej kurtyny trwają równiez prace nad rozwojem rebreatherów. Powstają modele Epron, IDA 71 (3 tryby pracy - tlenowy, max 20m - SCR, max 40m - CCR mechaniczny do nurkowań głębokich) a potem IDA 72

1984 rok - Powstaje słynny Cis-Lunar MK1, jego twórca jest Bill Stone z USA. Są to równiez początki zastosowań rebreatherów w głębokich nurkowaniach jaskiniowych.

1987 - Anglicy nurkują technicznie podczas projektu "Andros" przy użyciu pierwowzorów Prism Topaz.

1995 rok - Powstaje Cis-Luanar MK5, bardzo zaawansowany rebreather o którym mówi sie, że technologicznie wyprzedzała swoje czasu o jakies 10 lat. Dzięki wyjaśnieniom Marcina wiemy czemu :)

Potem przyszła kolej na omówienie zasad działania PSCR, jako przykład mogliśmy obejrzeć legendarną "lodówkę" Halcyona oraz jej bardziej współczesną wersję czyli PSCR EDO działający na tej samej zasadzie co RB80 Halcyona.

1995 rok - Gordon Smith z Kanady buduje manualnie sterowanego CCR o nazwie KISS.

A podczas prezentacji Marcin pokazał swoją konstrukcję rebreathera MK1 opartego o zasadę działania KISS'a

W latach 90 rozpoczyna się także rekreacyjne użycie rebreatherów.

1994 rok - powstaje SCR Atlantis 1 Dragera

1999 rok - powstaje Ray Dragera a później dobrze znana do dziś konstrukcja Doplphin.

1997 rok - firma A.P. Valves produkuje rebreather Buddy Inspiration, pierwszy model nosi nazwe Classic. Jego budowe i zasadę działania wyjaśniał nam Jacek Lubowiecki

Potem nadszedł czas na prezentację Buddy Inspiration w wersji Vision

Ostatnim prezentowanym rebreatherem był eCCR Optima produkowany przez Dive Rite'a. Zarówno Marcin Krysiński jak i Jacek Lubowiecki byli zaangażowani osobiście w jego projektowanie i budowę.

Na zakończenie prezentacji czekała nas jeszcze powtórka z wad i zalet wszystkich typów rebreatherów a potem pytania z sali....

Jacek obiecał, ze niedługo będzie organizował weekendowe nurkowania na rebreatherach Optima tak aby chętni mieli szansę zobaczyć jak działa ten sprzęt w praktyce.

I tak oto minęły bardzo szybko ponad 3 godziny spotkania ...

Bardzo dziękuję organizatorom !!

Do zobaczenia pod wodą

Jacek Trembowelski